Hypnose bij chronische pijn: pijnperceptie beïnvloeden via het bewustzijn

Chronische pijn is vermoeiend op een manier die moeilijk uit te leggen is aan mensen die het niet kennen. Het is niet alleen het pijngevoel zelf. Het is de voortdurende aanwezigheid ervan, de manier waarop het door het leven heen loopt.

Wat de meeste mensen niet weten, is dat pijn voor een groot deel in de hersenen wordt gemaakt. Dat klinkt misschien alsof je pijn dan niet echt is, maar dat is niet wat het betekent. Pijn is altijd echt. Alleen: de verwerking van pijnsignalen is geen passief proces. Het brein bepaalt mede hoe sterk en hoe aanwezig een pijnsignaal wordt.

Hypnose werkt op die verwerkingslaag. Niet op de onderliggende aandoening, maar op de manier waarop pijn bewust wordt ervaren.

Hoe hypnose werkt bij chronische pijn

Tijdens hypnose verkeert iemand in een toestand van ontspannen, gerichte aandacht. De kritische, waakzame laag van het bewustzijn treedt tijdelijk op de achtergrond. In die toestand kan het brein anders omgaan met binnenkomende signalen.

Studies met beeldvorming van de hersenen laten zien dat hypnose daadwerkelijk veranderingen teweegbrengt in de manier waarop pijngebieden in de hersenen actief zijn. Het gaat dus om een meetbaar effect, niet alleen om een gevoel van verlichting dat mensen zichzelf inbeelden.

Wat een hypnotherapeut bij chronische pijn kan doen, varieert. Soms wordt gewerkt met directe suggestie, waarbij de pijn wordt voorgesteld als iets wat kan dimmen of verschuiven. Soms wordt de aandacht juist op andere gewaarwordingen gericht, zodat de pijn minder ruimte inneemt in het bewustzijn.

Wat het onderzoek zegt

Chronische pijn is een van de best onderzochte toepassingen van hypnose. Een meta-analyse gepubliceerd in het tijdschrift Annals of Behavioral Medicine in 2009 analyseerde 18 gecontroleerde studies en vond dat hypnose significant effectiever was dan andere niet-medicamenteuze behandelingen bij het verminderen van pijn.

Ander onderzoek, waaronder studies van de Stanford Universiteit, laat zien dat mensen met een hoge hypnotiseerbaarheid het sterkste effect ervaren. Maar ook mensen die minder makkelijk in trance gaan, rapporteren gemiddeld een vermindering van de pijnintensiteit en pijnbeleving na hypnosesessies.

Het is eerlijk om te zeggen dat hypnose de onderliggende oorzaak van chronische pijn niet wegneemt. Artritis blijft artritis. Fibromyalgie verdwijnt niet na een hypnosesessie. Wat verandert, is de pijnervaring zelf en soms ook de slaap, de stemming en het algemene functioneren, omdat die sterk samenhangen met pijn.

Wat je kunt verwachten

Bij chronische pijn is hypnose vrijwel altijd onderdeel van een breder traject. Je werkt met een hypnotherapeut, maar waarschijnlijk ook met een arts, fysiotherapeut of pijnspecialist.

Een traject bestaat vaak uit vier tot acht sessies, afhankelijk van de ernst van de klachten en de manier waarop iemand reageert op hypnose. Veel therapeuten leren hun cliënten ook zelfhypnosetechnieken aan, zodat ze buiten de sessies om kunnen oefenen.

Resultaten zijn zelden spectaculair en dat is een eerlijke verwachting om mee te beginnen. Een vermindering van de pijnintensiteit met twintig tot dertig procent is in de onderzoeken een veelgerapporteerd effect. Voor mensen met chronische pijn kan dat een groot verschil maken in hoe hun dag eruitziet.

Veelgestelde vragen

Is hypnose bij chronische pijn iets voor iedereen?
Het hangt mede af van hoe hypnotiseerbaar iemand is. Dat verschilt per persoon. Een goede hypnotherapeut zal daar in de eerste sessie aandacht aan besteden en op basis daarvan een aanpak kiezen.

Kan ik hypnose combineren met pijnmedicatie?
Ja, hypnose is een aanvulling en geen vervanging van medicamenteuze behandeling. Bespreek een eventueel traject altijd met je behandelend arts.

Hoe lang duurt het voor je resultaat merkt?
Sommige mensen merken al na de eerste of tweede sessie een verschil. Voor anderen duurt het langer. Een redelijke verwachting is dat je na vier sessies een indruk hebt van het effect.

Chronische pijn is complex en vraagt om een aanpak die op meerdere niveaus werkt. Hypnose is daarin een serieuze optie, mits ingezet door iemand met verstand van zaken en binnen de bredere context van pijnbehandeling.