Een fobie is een angstreactie die het brein heeft geleerd. Ergens in de geschiedenis van de persoon is er een koppeling gemaakt tussen een object of situatie en gevaar, en die koppeling is sindsdien steeds opnieuw bevestigd. Spinnen, bloed, naalden, hoogtes, kleine ruimtes: de lijst van mogelijke fobieën is lang, maar het mechanisme is voor alle grotendeels hetzelfde.
Dat mechanisme maakt fobieën ook behandelbaar. Wat geleerd is, kan worden bijgestuurd.
Hoe hypnose werkt bij fobieën
De kern van een fobie is conditionering: een automatische koppeling tussen een stimulus en een angstreactie. Die koppeling verloopt via het onderbewuste, buiten het bewuste denken om. Dat is waarom mensen met een bloedfobie flauwvallen ook als ze precies weten dat er geen gevaar is.
Hypnose werkt op datzelfde niveau. In een hypnotische toestand zijn de automatische responsen bereikbaar op een manier die in een bewust gesprek minder lukt. De therapeut kan in die ruimte werken aan de associaties die de fobie in stand houden.
Dat kan via directe suggestie: de angstreactie wordt vervangen door een rustigere respons. Of via desensitisatie: de persoon wordt in een veilige, ontspannen toestand geleidelijk blootgesteld aan het fobische object of de situatie, in de verbeelding. Dat doet een beroep op hetzelfde neuraal systeem als echte blootstelling.
Een aanpak die vaak wordt gecombineerd met hypnose is EMDR of graduele blootstelling. De combinatie versterkt het effect.
Wat het onderzoek zegt
Fobieën behoren tot de best behandelbare psychische klachten, en hypnose speelt daarin een serieuze rol. Een meta-analyse van Schoenberger (2000), gepubliceerd in het *International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis*, toonde aan dat hypnose effectief was als aanvulling bij de behandeling van specifieke fobieën.
Onderzoek van Kirsch et al. (1999) liet zien dat toevoeging van hypnose aan cognitieve gedragstherapie bij angst- en fobische klachten het effect van de therapie significant vergrootte. De winst was het grootst bij mensen die goed hypnotisch responsief bleken.
Bij bloedangst en naaldenangst is ook de zogenaamde toegespannen spiermethode (applied tension) een bewezen effectieve aanvulling: in combinatie met hypnotische ontspanningstechnieken kan dit de flauwterespons bij bloedangst verminderen.
Wat je kunt verwachten
Een sessie voor een specifieke fobie begint met een inventarisatie: wat is het fobische object of de situatie, hoe verloopt de reactie, in welke mate belemmert het het dagelijks leven?
De therapeut werkt vervolgens in een hypnotische staat met desensitisatie, herkadering en directe suggestie. Afhankelijk van de soort fobie en de ernst varieert de aanpak. Bij spinnenfobie zal de therapeut werken met gradueel toenemende blootstelling in de verbeelding, van een verre spin tot een spin op de hand. Bij bloedfobie wordt extra aandacht besteed aan het omgaan met de flauwterespons.
Fobieën reageren doorgaans goed op behandeling. Dat is het goede nieuws. Een fobie die jaren aanwezig was, kan in een relatief klein aantal sessies significant afnemen.
Veelgestelde vragen
Moet ik tijdens de sessie daadwerkelijk met mijn fobie geconfronteerd worden?
Niet direct en niet fysiek. De blootstelling bij fobiebehandeling via hypnose verloopt via de verbeelding, in een ontspannen toestand. De drempel is daarmee lager dan bij directe blootstelling, maar het principe is hetzelfde.
Wat als ik meerdere fobieën heb?
Meerdere fobieën kunnen afzonderlijk worden behandeld. Soms is er een gemeenschappelijk thema of onderliggende angst die meerdere fobieën voedt, en die aanpakken kan brede effecten hebben.
Is hypnose geschikt voor kinderen met fobieën?
Ja. Kinderen zijn doorgaans goed hypnotisch responsief. Hypnose wordt ook bij kinderen toegepast bij fobieën, met technieken die zijn afgestemd op de leeftijd.
Fobieën zijn vervelend, maar ook goed behandelbaar. Hypnose biedt daarin een aanpak die werkt op het niveau waar de fobie is aangeleerd: het automatische, conditionele systeem van het onderbewuste. En dat is precies het niveau waarop verandering het meeste effect heeft.
Wie meer wil weten over hoe suggestie en taalpatronen werken bij gedragsverandering, vindt daarvoor een goede basis in de NLP Practitioner opleiding bij NLP Academie.
Zelf met hypnose aan de slag?
In de opleiding Hypnose en coachen leer je hypnose op een praktische en verantwoorde manier inzetten in je werk.
Bekijk de Hypnose opleiding