Een paniekaanval is een van de meest overweldigende ervaringen die het lichaam kan produceren. Hartkloppingen, kortademigheid, het gevoel dat er iets vreselijks staat te gebeuren, ook al weet je rationeel dat er geen direct gevaar is. Het onderscheid tussen angst en paniek zit precies daarin: bij paniek reageert het lichaam alsof de nood maximaal is, terwijl de situatie dat niet is.
Hypnose richt zich op het zenuwstelsel dat dit alarm triggert, en op de patronen die ertoe bijdragen dat het alarm zo snel en zo hevig afgaat.
Hoe hypnose werkt bij paniekaanvallen
Een paniekaanval is een extreme activering van het sympathische zenuwstelsel, de vecht-of-vluchtrespons. Die activering kan worden getriggerd door externe situaties, maar ook door interne gedachten, lichamelijke sensaties of anticipatie (“als ik nu maar geen paniekaanval krijg”).
Hypnose werkt op meerdere manieren. Ten eerste via de ontspanningsrespons: in een hypnotische toestand wordt het parasympathische zenuwstelsel geactiveerd, de tegenhanger van de stressrespons. Dat creëert een lichamelijke toestand die haaks staat op paniek.
Ten tweede door te werken aan de gedachten en associaties die paniek in stand houden. Veel mensen met paniekaanvallen zijn bang voor de aanval zelf, wat de kans op een nieuwe aanval vergroot. Hypnose kan die angst voor de angst aanpakken door nieuwe associaties aan te leggen bij de lichamelijke sensaties die de aanval aankondigen.
Paniekaanvallen verdienen altijd een professionele beoordeling, zeker als ze frequent zijn of het dagelijks leven ernstig beperken.
Wat het onderzoek zegt
Studies naar hypnose bij paniekaanvallen en paniekstoornissen laten positieve effecten zien, al is het onderzoeksbestand kleiner dan bij andere toepassingen. Een studie van Mellinger (2010), gepubliceerd in het *American Journal of Clinical Hypnosis*, beschreef hoe hypnose effectief werd ingezet bij de behandeling van paniekaanvallen, met name in combinatie met cognitieve herstructurering.
Er zijn aanwijzingen dat hypnose de hartslag en de ademhalingsfrequentie tijdens een aanval kan verlagen wanneer technieken zijn aangeleerd die op dat moment worden toegepast. Daarmee verschuift de aanpak van alleen het voorkomen van aanvallen naar ook het hanteren ervan als ze optreden.
Hypnose is bij paniekaanvallen een aanvulling op, geen vervanging van, professionele psychologische behandeling. CGT is hierbij de eerstelijnsbehandeling met de sterkste wetenschappelijke onderbouwing.
Wat je kunt verwachten
Een sessie voor paniekaanvallen begint met een uitgebreid gesprek over de frequentie van de aanvallen, de triggers en het verloop. De therapeut vraagt ook naar de gedachten die tijdens en rond de aanval spelen.
Tijdens de sessie wordt gewerkt aan de ontspanningsrespons en aan het bijsturen van de automatische interpretatie van lichamelijke sensaties. Veel therapeuten leren ook technieken aan die je tijdens een aanval kunt toepassen: een kortehypnotisch ankerpunt dat een kalme toestand oproept.
Het traject is doorgaans meerdere sessies. Het doel is zowel het verminderen van de frequentie van aanvallen als het vergroten van de capaciteit om met een aanval om te gaan als die toch optreedt.
Veelgestelde vragen
Is hypnose veilig bij ernstige paniekaanvallen?
Hypnose zelf is veilig. Bij ernstige paniekaanvallen of een gediagnosticeerde paniekstoornis is het verstandig dit altijd in overleg te doen met een behandelend psycholoog of psychiater.
Kan ik zelfhypnose gebruiken tijdens een aanval?
Met training is dat mogelijk. Sommige therapeuten leren cliënten een korte techniek aan, een anker of een specifieke ademhalingsinstructie gekoppeld aan een hypnotisch signaal, die ze op het moment van een dreigende aanval kunnen toepassen.
Werkt hypnose ook als ik niet weet wat mijn paniekaanvallen triggert?
Ja. Hypnose werkt ook als de bewuste trigger onduidelijk is, omdat het richt op de automatische responsen zelf en niet alleen op de bewuste oorzaak.
Paniekaanvallen zijn beïnvloedbaar. Dat weten mensen die ze hebben gehad soms niet, omdat de aanval zo overweldigend aanvoelt. Hypnose biedt een manier om op een rustig moment te werken aan de patronen die de aanval mogelijk maken, en om middelen aan te leren die op het moment zelf het verschil maken.
Wie meer wil weten over hoe taal en communicatie het zenuwstelsel beïnvloeden, vindt daarvoor aanknopingspunten in de NLP Practitioner opleiding bij NLP Academie, waar het Milton Model deel uitmaakt van het programma.
Zelf met hypnose aan de slag?
In de opleiding Hypnose en coachen leer je hypnose op een praktische en verantwoorde manier inzetten in je werk.
Bekijk de Hypnose opleiding