Wat is hypnotherapie en hoe verschilt het van hypnose?

Hypnose en hypnotherapie worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze zijn niet hetzelfde. Hypnose verwijst naar de toestand: die specifieke staat van ontspanning en gerichte aandacht. Hypnotherapie is de therapeutische toepassing van die toestand, gericht op het veranderen van gedrag, emoties of mentale patronen.

Een goede vergelijking: hypnose is het gereedschap, hypnotherapie is het werk dat je er mee doet.

Wat doet een hypnotherapeut?

Een hypnotherapeut leidt de cliënt in een hypnotische toestand en gebruikt die toestand vervolgens therapeutisch. Dat kan zijn via directe suggesties, via visualisatie, via het werken met innerlijke beelden of via het herkaderen van ervaringen en patronen.

Wat er precies gebeurt, hangt af van de achtergrond en aanpak van de therapeut. Sommige hypnotherapeuten werken directief: ze geven duidelijke suggesties die de cliënt overneemt. Anderen werken meer Ericksoniaans, met indirecte suggesties en metaforen die de cliënt zelf een richting laten kiezen. Weer anderen combineren hypnose met elementen uit cognitieve gedragstherapie of EMDR.

De achtergrond van de therapeut bepaalt mee hoe het werk eruitziet. Iemand die naast hypnotherapie ook is opgeleid als psycholoog of psychotherapeut, werkt anders dan iemand die alleen hypnosetechnieken heeft geleerd.

Voor welke klachten wordt hypnotherapie ingezet?

Hypnotherapie heeft een bewezen toepassing bij een aantal concrete klachten. Fobieën, angststoornissen, pijnbeheersing, slaapproblemen, prikkelbaredarmsyndroom en stoppen met roken zijn gebieden waarop gepubliceerd onderzoek positieve resultaten laat zien.

Bij chronische pijn is de onderbouwing sterk. De American Psychological Association erkent hypnose als effectieve aanvulling bij pijnbehandeling. Bij prikkelbaredarmsyndroom is hypnotherapie in verschillende gerandomiseerde studies effectiever gebleken dan gebruikelijke zorg alleen.

Dat wil niet zeggen dat hypnotherapie voor alles werkt. Bij ernstige psychiatrische aandoeningen is het een aanvulling op, niet een vervanging van, reguliere behandeling.

Hoe ziet een behandeltraject eruit?

Een traject begint doorgaans met een intakegesprek. De therapeut brengt in kaart wat de klacht is, hoe lang die bestaat, wat eerder al geprobeerd is en of er contra-indicaties zijn. Op basis daarvan stelt de therapeut een aanpak voor.

De sessies zelf duren gemiddeld 60 tot 90 minuten. Een deel is gesprek, een deel is de hypnotische inductie en het therapeutische werk daarbinnen, en een deel is nabespreking van wat er tijdens de sessie is gebeurd.

Veel therapeuten geven ook thuisopdrachten mee: zelfhypnose-oefeningen, registraties van gedachten of gedrag, of audio-opnames van de inductie om thuis te herhalen. Dat versterkt het effect van de sessies.

Aan het einde van het traject evalueert de therapeut samen met de cliënt wat er bereikt is. Een goed traject heeft een duidelijk eindpunt, geen open einde.

Veelgestelde vragen

Is hypnotherapie hetzelfde als psychotherapie?
Nee. Psychotherapie is een BIG-geregistreerd beroep in Nederland met een wettelijk beschermde titel. Hypnotherapeut is dat niet. Sommige psychotherapeuten gebruiken hypnose als onderdeel van hun behandeling, maar hypnotherapeuten zijn niet per definitie psychotherapeuten.

Wat is het verschil tussen een hypnotherapeut en een hypnotiseur?
Een hypnotherapeut werkt therapeutisch, met een behandeldoel en professionele context. Een hypnotiseur kan een ruimere term zijn die ook podiumartiesten en entertainers omvat. Bij het kiezen van professionele hulp gaat het om opleiding, achtergrond en ervaring, niet om de titel.

Kan ik bij een huisarts een verwijzing voor hypnotherapie krijgen?
Sommige huisartsen verwijzen, anderen niet. Hypnotherapie valt buiten de reguliere zorgcategorieën. Voor vergoeding via de aanvullende verzekering is een verwijzing soms vereist; check dit bij je eigen verzekeraar en bij de therapeut die je op het oog hebt.

Hypnotherapie is een volwassen methode met een gegroeide wetenschappelijke basis voor specifieke toepassingen. Hoe goed het werkt, hangt sterk af van de klacht, de persoon en de kwaliteit van de therapeut.