Gedragsflexibiliteit in NLP

Gedragsflexibiliteit is een van de belangrijkste pijlers binnen Neuro-Linguïstisch Programmeren (NLP). Het gaat over het vermogen om je gedrag aan te passen aan de situatie en de reactie die je krijgt, totdat je het gewenste resultaat bereikt.

Wat is gedragsflexibiliteit?

Gedragsflexibiliteit betekent simpelweg dat je meerdere manieren hebt om met een situatie om te gaan. In plaats van steeds hetzelfde te doen en te hopen op een andere uitkomst, pas je je aanpak aan. Als plan A niet werkt, schakel je over op plan B, C of D.

Dit principe is diep geworteld in de NLP basisframes. Een bekende vooronderstelling in NLP is: “De persoon met de meeste flexibiliteit in gedrag controleert het systeem.” Dit betekent niet dat je anderen manipuleert, maar dat je de meeste opties hebt om de interactie in een constructieve richting te sturen.

Vaak zitten mensen vast in patronen. Ze reageren op een specifieke trigger altijd op dezelfde manier. Gedragsflexibiliteit stelt je in staat om dat patroon te doorbreken. Je creëert keuzeruimte. Waar je voorheen misschien automatisch boos werd bij kritiek, kun je nu kiezen om vragen te stellen of de feedback rustig te incasseren.

Hoe past dit in NLP als geheel?

Binnen NLP kijken we naar hoe we de wereld waarnemen en hoe we daarop reageren. Ons NLP communicatiemodel laat zien dat we informatie filteren en daar een interne representatie van maken, wat leidt tot een bepaalde staat en uiteindelijk tot gedrag.

Gedragsflexibiliteit grijpt in op dat laatste stuk: het gedrag. Maar het vereist ook flexibiliteit in je denken en je emotionele staat. Om je gedrag te kunnen veranderen, moet je je bewust zijn van wat je doet en wat het effect daarvan is. Dit vraagt om kalibreren: het vermogen om op te merken hoe de ander reageert op wat jij doet.

Als je merkt dat je boodschap niet aankomt, is het aan jou om je communicatie aan te passen. Je neemt verantwoordelijkheid voor het resultaat van je communicatie.

Praktische voorbeelden

Stel, je geeft leiding aan een team en je wilt dat ze een nieuw systeem gaan gebruiken. Je legt het enthousiast uit, maar het team reageert terughoudend.

Zonder gedragsflexibiliteit: Je herhaalt je argumenten, misschien wat harder of dwingender. Je raakt gefrustreerd omdat “ze het niet snappen”.

Met gedragsflexibiliteit: Je merkt de weerstand op. Je stopt met zenden en gaat vragen stellen. Je past je aanpak aan. Misschien hebben ze meer behoefte aan details, of juist aan het grote plaatje (zie chunken). Je probeert een andere invalshoek tot je aansluiting vindt.

Een ander voorbeeld: je hebt vaak ruzie met je partner over het huishouden.

Zonder gedragsflexibiliteit: Je vervalt in hetzelfde patroon van verwijten maken en verdedigen.

Met gedragsflexibiliteit: Je besluit om de volgende keer niet in de aanval te gaan, maar vanuit rust te benoemen wat je nodig hebt. Je doorbreekt het patroon door iets compleet anders te doen dan normaal.

Hoe pas je gedragsflexibiliteit toe?

Gedragsflexibiliteit ontwikkelen is een proces. Hier zijn een paar stappen om dit in de praktijk te brengen:

1. Stel een helder doel: Wat wil je bereiken in deze interactie of situatie? Denk aan wellformed outcomes: een concreet, positief geformuleerd resultaat.
2. Wees zintuiglijk scherp: Let goed op de reacties van de ander. Werkt wat je doet? Brengt het je dichter bij je doel?
3. Stop met wat niet werkt: Als je merkt dat je aanpak niet het gewenste effect heeft, stop er dan mee. Meer van hetzelfde doen heeft geen zin.
4. Doe iets anders: Probeer een nieuwe aanpak. Dit kan iets kleins zijn, zoals je stemvolume aanpassen, of iets groters, zoals een compleet ander perspectief innemen via perceptuele posities.
5. Blijf variëren: Blijf je gedrag aanpassen totdat je het gewenste resultaat bereikt.

Een handige manier om dit te oefenen is door bewust te reflecteren na gesprekken of situaties die niet gingen zoals je wilde. Vraag jezelf af: wat deed ik, wat was het effect, en wat had ik anders kunnen doen? Na verloop van tijd wordt dit een automatisch proces.

In een coachingssetting is gedragsflexibiliteit ook een kerncompetentie van de coach zelf. Een goede NLP-coach past voortdurend zijn aanpak aan op de cliënt. Wat voor de ene persoon werkt, werkt niet per se voor de andere. De coach die het meest flexibel is, bereikt de beste resultaten.

Samenvatting

Gedragsflexibiliteit is de sleutel tot effectieve communicatie en persoonlijke groei binnen NLP. Het betekent dat je niet vastzit in één manier van reageren, maar dat je de vrijheid hebt om je gedrag aan te passen aan de situatie. Door goed op te letten (kalibreren) en bereid te zijn om iets anders te proberen als je huidige aanpak niet werkt, vergroot je je invloed en verbeter je je relaties. De persoon met de meeste flexibiliteit heeft de meeste opties, en daarmee de meeste keuze in hoe een situatie zich ontwikkelt.