Tweede positie is een van de drie perceptuele posities in NLP. Waar je in de eerste positie volledig in je eigen beleving zit, stap je in de tweede positie over naar het perspectief van de ander. Je ziet, hoort en voelt tijdelijk zoals de ander dat doet, voor zover je dat kunt reconstrueren.
Het is geen empathie als vaag begrip, maar een concrete mentale oefening. Je schuift je eigen referentiekader opzij en vraagt je af: hoe ervaart deze persoon dit gesprek, deze situatie, mij?
Wat tweede positie concreet inhoudt
In een gesprek staan mensen vaak stevig in hun eigen eerste positie. Ze denken na over wat ze zelf willen zeggen, wat ze zelf voelen, hoe de ander op hen reageert. Dat is normaal en ook nuttig. Maar het maakt je blind voor een deel van wat er werkelijk speelt.
Tweede positie vraagt om een andere instelling. Je stelt jezelf voor dat je de ander bent. Welke gedachten heeft hij waarschijnlijk op dit moment? Wat voelt hij in zijn lichaam? Hoe klinkt jouw stem voor hem? Wat is zijn ervaring van dit gesprek?
Je kunt je voorstellen dat dit even wennen is, zeker als je gewend bent sterk vanuit jezelf te redeneren. Maar de informatie die je hiermee opdoet, is van een andere soort dan wat je vanuit je eigen positie kunt zien.
Wanneer tweede positie verschil maakt
Tweede positie is bijzonder nuttig in situaties waar begrip ontbreekt of een gesprek vastloopt. Als je steeds opnieuw uitlgt wat je bedoelt en de ander lijkt het maar niet op te pikken, zit je waarschijnlijk te lang in de eerste positie.
Door even over te stappen naar het perspectief van de ander, ontdek je vaak snel wat er mis gaat. Misschien gebruikt de ander andere woorden voor hetzelfde begrip. Misschien is er een zorg die jij nog niet hebt geadresseerd. Misschien heeft hij informatie nodig die voor jou zo vanzelfsprekend is dat je vergeet die te geven.
NLP-trainers werken veel met tweede positie in oefeningen rond feedback geven, onderhandelen en coaching. Niet als truc om de ander te manipuleren, maar als manier om beter te begrijpen wat er werkelijk nodig is.
De relatie met eerste en derde positie
De drie posities vormen samen een compleet perspectief op elke situatie.
Eerste positie is je eigen beleving: wat wil ik, wat voel ik, wat denk ik. Tweede positie is het perspectief van de ander: wat ervaart hij, wat wil hij, wat voelt hij. Derde positie is de buitenstaanderspositie: een neutrale waarnemer die het geheel overziet, zonder in de schoenen van een van de betrokkenen te staan.
Een goede communicator kan soepel tussen die posities wisselen. Stevig in de eerste positie als het gaat om wat je zelf wilt. Tijdelijk in de tweede positie als je de ander wilt begrijpen. En af en toe in de derde positie als je de dynamiek van een gesprek of relatie objectief wilt bekijken.
Het probleem ontstaat als je vastgeklemd zit in één positie. Wie altijd in de eerste positie zit, mist de ander. Wie altijd in de tweede positie zit, verliest zichzelf. Wie altijd in de derde positie zit, blijft op afstand van zijn eigen gevoel.
Tweede positie in de praktijk
Een eenvoudige manier om tweede positie te oefenen: zet na een lastig gesprek een stoel neer voor de persoon met wie je sprak. Ga dan letterlijk in die stoel zitten, neem de houding aan die je bij hem hebt gezien, en beantwoord vanuit die positie een paar vragen: hoe ervaart hij mij, wat wil hij van dit gesprek, wat mist hij?
Je hoeft het antwoord niet te weten. Wat je probeert is je hersenen te laten werken vanuit een ander startpunt. En je zult merken dat er informatie opkomt die je vanuit je eigen stoel nooit had bedacht.
In de NLP Practitioner train je dit soort oefeningen uitgebreid, samen met de andere twee posities en tientallen toepassingen in communicatie en zelfbewustzijn.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen tweede positie en empathie?
Empathie is het vermogen om mee te voelen met de ander. Tweede positie is een gerichte mentale techniek: je stapt bewust in het referentiekader van de ander om te begrijpen hoe hij denkt, voelt en waarneemt. Het gaat verder dan meevoelen, het gaat om begrijpen vanuit zijn perspectief.
Is tweede positie hetzelfde als jezelf verliezen in de ander?
Dat is een misverstand dat regelmatig opduikt. Tweede positie is een tijdelijke oefening, geen permanente toestand. Je stapt erin om informatie te vergaren, en je stapt er daarna weer uit. Wie structureel in de tweede positie blijft zitten en de eigen positie verliest, heeft een ander probleem dat losstaat van deze techniek.
Waar leer ik de drie perceptuele posities?
De drie posities horen bij de basisstof van de NLP Practitioner. Je oefent ze niet alleen als theorie maar direct in echte gesprekssituaties, wat het begrip aanmerkelijk concreter maakt.
Dit begrip echt leren gebruiken?
In de NLP Practitioner maak je kennis met de begrippen uit NLP en leer je ze in de praktijk toepassen.
Bekijk de NLP Practitioner