Je weet hoe je je wilt gedragen in een bepaalde situatie. Je hebt er misschien al over nagedacht, misschien al over gesproken. En toch, op het moment dat de situatie er is, doe je wat je altijd deed. De intentie was er; het gedrag was er niet.
Dat gat tussen willen en doen is het werkterrein van de new behaviour generator. Het is een techniek uit NLP waarbij je nieuw gedrag installeert via geassocieerde, sensorisch rijke visualisatie. De logica erachter is dat het brein geen scherp onderscheid maakt tussen een levendige verbeelding en een echte ervaring. Als je nieuw gedrag keer op keer helder en concreet doorleeft in je hoofd, inclusief alle zintuigen, bouw je een intern referentiepunt op voor dat gedrag. En dat referentiepunt maakt het in de echte situatie beschikbaar.
De techniek is niet ingewikkeld, maar hij vraagt precisie in uitvoering. Vaag voorstellen dat je iets anders doet, werkt niet. Geassocieerd, met al je zintuigen erbij, het nieuwe gedrag volledig beleven, dat werkt.
Het doel van de new behaviour generator
Het doel is een nieuw gedragspad aanleggen voor een situatie die je al kent maar waarop je anders wilt reageren. Dat kan gaan over communicatiegedrag, over omgaan met spanning, over zelfvertrouwen in een specifieke context, of over welk concreet gedrag dan ook dat je wilt vervangen of toevoegen.
De techniek werkt vanuit de aanname dat gedrag geleerd is, en dat wat geleerd is, opnieuw geleerd kan worden. Een nieuw gedragspatroon heeft een referentie nodig, een intern voorbeeld van hoe het eruitziet en aanvoelt. De new behaviour generator helpt je die referentie te bouwen, ook als de ervaring in het echte leven er nog niet is geweest.
Het is een goede techniek voor gebruik in coaching, maar ook voor zelfstandige toepassing als je eenmaal weet hoe het werkt.
Hoe het werkt
Stap 1: het gewenste gedrag precies omschrijven
Voor je de techniek inzet, moet je weten wat je wilt. Niet “ik wil kalm zijn”, maar “ik wil in dit gesprek rustig blijven, langzaam spreken, mijn punt afmaken zonder me te verdedigen, en op een vraag kunnen wachten voor ik antwoord geef.” Hoe concreter de beschrijving van het gedrag, hoe rijker de visualisatie wordt.
Stap 2: dissocieerd bekijken (van buiten)
Je begint door jezelf van buiten te observeren. Je ziet een ander-jij in de situatie: hoe ziet die persoon eruit, hoe beweegt hij, hoe spreekt hij, wat doet hij anders dan jij normaal doet? Je kijkt als het ware naar een film van jezelf met het nieuwe gedrag.
Dit is de dissocieerde fase, bedoeld om de inhoud van het nieuwe gedrag scherp te krijgen. Wat zie je precies als je naar die persoon kijkt? Is het geloofwaardig? Klopt het met wie je bent?
Stap 3: geassocieerd doorleven (van binnen)
Dan stap je in de film. Je bent niet meer de kijker, je bent de persoon. Je beleeft de situatie volledig van binnenuit: wat zie je voor je, wat hoor je, wat voel je in je lichaam, hoe is je ademhaling, hoe is je stem? Je doorloopt de situatie van begin tot eind, zo levendig en concreet als je kunt.
Dit is de kern van de techniek. De geassocieerde beleving met al je zintuigen erbij is wat het verschil maakt. Als het een vale, vage voorstelling is, bouw je weinig op. Als het rijk en helder is, registreert het brein het als een referentie.
Stap 4: ecologie-check
Nog geassocieerd vraag je jezelf: klopt dit? Past dit bij mij? Is er iets in me dat bezwaar heeft tegen dit nieuwe gedrag? Soms ontdek je hier dat er een reden is waarom het oude gedrag er is, een positieve bedoeling achter het patroon. Als dat zo is, werk je eerst met die bedoeling voor je het nieuwe gedrag installeert. Als de check groen is, ga je door.
Stap 5: herhalen en verankeren
Je doorloopt de geassocieerde fase meerdere malen, elke keer iets rijker en helderder. Soms sluit je de sessie af door een anker te zetten: een lichte druk op je pols of een kort woord dat je aan de gewenste toestand koppelt. Dat geeft je een snel toegangspunt voor de echte situatie.
Na de sessie doe je niets. Je brein verwerkt het verder. De effecten zijn zelden direct zichtbaar in één situatie; ze zijn zichtbaar over een periode van enkele weken als het gedrag herhaaldelijk is doorleefd.
10 situaties waarin je de new behaviour generator inzet
1. Zelfvertrouwen in publiek spreken. Je bent nerveus voor presentaties en wilt dat veranderen. Je gebruikt de techniek om een presentatie volledig door te lopen in je hoofd, geassocieerd, met de staat van rust en aanwezigheid die je wilt. Dat bouwt een referentie op die je in de echte presentatie kunt activeren.
2. Nieuw gedrag in een terugkerend conflictpatroon. Je hebt een vaste reactie in conflicten die je wilt vervangen. Je gebruikt de techniek om het nieuwe gedrag, rustiger, directer, minder defensief, volledig te beleven in de context van dat specifieke conflict.
3. Assertiviteit in gesprekken. Je hebt moeite om je grenzen aan te geven. Je visualiseert een specifieke situatie waarin je dat wel doet, concreet en geloofwaardig, en doorleeft die visualisatie stap voor stap. Je installeert een referentie van assertief gedrag in een context die je normaal moeilijk vindt.
4. Focusverbetering voor werkzaamheden. Je wilt geconcentreerder werken. Je gebruikt de techniek om een geconcentreerde werksessie te beleven: wat je ziet als je aan het werk bent, wat je voelt, hoe je ademhaling is, hoe je omgaat met afleiding. Dat bouwt een gewenste werkstaat op die je kunt oproepen.
5. Sportieve prestaties en beweegtaken. Een atleet of danser installeert via de techniek een vloeiende uitvoering van een beweging. Het brein leert de motorische sequentie ook via mentale herhaling. In de topsport is dat gemeengoed; in dagelijks leven is het net zo bruikbaar.
6. Moeilijke gesprekken voeren. Je moet iemand aanspreken, feedback geven of slecht nieuws brengen. Je gebruikt de techniek om dat gesprek te oefenen in je hoofd, van binnenuit, met de staat die je wilt meenemen. Je gaat het gesprek in met een referentie van hoe het kan verlopen.
7. Omgaan met een veeleisende klant of collega. Je hebt iemand in je leven of werk waar je steeds anders op wilt reageren dan je doet. Je installeert via de techniek het gewenste gedrag in de context van een gesprek met die persoon. Niet als script, maar als staat en intentie.
8. Nieuw gedrag na een training of opleiding. Je hebt iets geleerd maar brengt het nog niet goed in de praktijk. De new behaviour generator helpt je de brug te slaan tussen het weten en het doen, door het nieuwe gedrag te installeren via herhaling in de verbeelding.
9. Leiderschap en teamgedrag. Een leidinggevende die meer sturend of juist meer volgend wil zijn in vergaderingen, gebruikt de techniek om dat nieuwe gedrag in die specifieke context te beleven. Inclusief de reacties van het team, de dynamiek van de ruimte, de eigen lichamelijke staat.
10. Persoonlijke ontwikkeling op een nieuw gebied. Je wilt een nieuwe versie van jezelf op een bepaald terrein. De new behaviour generator helpt je niet alleen dat gewenste gedrag te installeren, maar ook te verkennen of het echt bij je past. De ecologie-check maakt dat onderscheid.
Veelgestelde vragen
Wat als ik me niks kan voorstellen, niet visueel ben ingesteld?
De techniek werkt ook via gevoel en lichaamsbewustzijn als je geen heldere beelden hebt. Wat voel je in je lichaam als je het gewenste gedrag uitvoert? Hoe is je ademhaling? Dat is net zo geldige sensorische informatie als een beeld. Gebruik het systeem dat voor jou het sterkst is.
Hoe lang duurt een sessie?
Een sessie duurt doorgaans twintig tot veertig minuten, afhankelijk van de complexiteit van het gewenste gedrag en hoeveel herhalingen je doet. Korter kan, maar dan is de installatie minder diep. Langer dan een uur is zelden nodig.
Hoe vaak moet ik de techniek herhalen?
Dat verschilt. Sommige gedragingen zijn na twee of drie sessies merkbaar veranderd. Andere vragen meer. Als stelregel: doe de sessie een paar keer en evalueer dan wat er in de echte situaties verandert. Pas bij aan wat de praktijk laat zien.
De new behaviour generator is een van de uitvoerbare technieken die je leert in de NLP Practitioner opleiding. Je oefent hem met echte situaties uit je eigen leven en krijgt directe feedback van de trainers. Wil je verdiepen? In de NLP Master Practitioner gaan we verder met het verfijnen van installatietechnieken en het werken met complexere gedragspatronen.
Deze techniek leren toepassen?
In de NLP Practitioner oefen je deze en een hoop andere technieken onder begeleiding, in kleine groepen.
Bekijk de NLP Practitioner