Vraag iemand wat gevaarlijker is, vliegen of autorijden. Het antwoord hangt af van wanneer er voor het laatst een vliegtuig is neergestort.
Wat de beschikbaarheidsbias is
De beschikbaarheidsbias is de neiging om de kans op iets in te schatten op grond van hoe makkelijk je er een voorbeeld van kunt bedenken.
Dat is een vuistregel die vaak werkt. Waar je veel voorbeelden van kent, komt meestal ook vaker voor. De fout ontstaat doordat er nog iets anders is dat een voorbeeld makkelijk oproepbaar maakt: hoe recent het was, hoe heftig het was en hoeveel aandacht het kreeg.
Tversky en Kahneman beschreven dit in 1973 als een van de eerste vuistregels waarmee mensen kansen schatten. Het is een van de bouwstenen onder het hele vakgebied geworden.
Waar je het tegenkomt
Bij risico-inschatting. Zeldzame gebeurtenissen met veel aandacht worden overschat en veelvoorkomende gebeurtenissen zonder aandacht worden onderschat.
Bij het inschatten van je eigen kans van slagen. Ken je twee mensen bij wie iets lukte, dan lijkt de kans groot. Ken je er twee bij wie het misging, dan lijkt hij klein. Twee gevallen zijn geen kans.
In vergaderingen. Het laatste incident bepaalt het beleid. Er is één keer iets misgegaan met een leverancier en sindsdien is er een procedure.
Bij inschattingen van hoe vaak iets gebeurt in je team. Wie klaagt valt op, wie het gewoon doet niet. Je schatting van de verhouding klopt daardoor zelden.
Bij media. Wat je vaak leest, lijkt vaak voor te komen. Dat is de reden dat mensen de kans op zeldzame misdrijven stelselmatig overschatten.
Wat helpt
Zoek het getal op. Bij vragen over risico's en frequenties is dat vaak binnen een minuut te doen, en het scheelt de hele discussie.
Vraag hoeveel gevallen je werkelijk kent. Als het antwoord twee is, weet je dat je geen kans hebt ingeschat maar een indruk.
Vraag je af waarom dit voorbeeld zo makkelijk boven kwam. Was het recent, was het heftig, of stond het in het nieuws? Dan zegt de beschikbaarheid iets over de aandacht en niets over de frequentie.
Veelgestelde vragen
Wat is availability bias in het Nederlands?
De beschikbaarheidsbias, ook wel de beschikbaarheidsheuristiek. Die tweede term gaat strikt genomen over de vuistregel zelf en de eerste over de fout die eruit volgt.
Wat is een voorbeeld van de beschikbaarheidsbias?
Na een nieuwsbericht over een vliegtuigongeluk voelt vliegen gevaarlijker, terwijl er aan de statistische kans niets veranderd is. Het voorbeeld ligt alleen vooraan in je hoofd.
Wat is het verschil met recency bias?
Bij recentheidsbias weegt iets zwaarder omdat het kort geleden gebeurde. Bij beschikbaarheidsbias weegt het zwaarder omdat het makkelijk op te halen is, om welke reden dan ook. Recentheid is dus één van de manieren waarop iets beschikbaar wordt.