Een jaar aan werk en een beoordelingsgesprek in december. Raad eens welke maanden er in dat gesprek toe doen.
Wat recentheidsbias is
Recentheidsbias is de neiging om recente informatie zwaarder te wegen dan oudere informatie van gelijke waarde.
Het is voor een groot deel een geheugeneffect. Wat kort geleden gebeurde ligt vooraan, is scherper en kost je minder moeite om op te halen. Wat er makkelijk uit komt, voelt belangrijker.
In geheugenonderzoek is dat al lang bekend als onderdeel van het positie-effect: van een lijst onthoud je het begin en het einde beter dan het midden. Bij beoordelen komt daar nog iets bij, want je zoekt niet alleen wat je je herinnert, je zoekt ook een verklaring, en de meest recente gebeurtenis dient zich als eerste aan.
Waar je het tegenkomt
In beoordelingsgesprekken. De klassieker. Een medewerker die in november één project laat opleverde, krijgt daar in december een gesprek over waarin de andere elf maanden nauwelijks voorkomen.
Bij sollicitaties op een dag met veel kandidaten. De laatste twee gesprekken staan scherper dan het eerste, en dat heeft niets met de kandidaten te maken.
Bij het inschatten van iemands vorm. Wie de laatste twee wedstrijden goed speelde, is in vorm. Wie de laatste twee slecht speelde, is dat niet, ongeacht wat de twintig wedstrijden ervoor lieten zien.
Bij beleggen en bij markten. Wat de afgelopen maanden steeg, verwacht men verder te zien stijgen.
In je eigen inschatting van een periode. Vraag iemand hoe zijn jaar was en je krijgt vooral de laatste maanden terug.
Wat helpt
Leg vast terwijl het gebeurt. Een paar regels per maand in een bestand is genoeg. In december lees je terug in plaats van dat je je herinnert, en dat scheelt het hele effect.
Bekijk de periode in stukken. Loop bij een jaarbeoordeling per kwartaal langs in plaats van in één beweging terug te kijken. Dan krijgt elk kwartaal zijn eigen aandacht.
Verdeel de volgorde bij vergelijkingen. Beoordeel je meerdere kandidaten of voorstellen op een dag, wissel dan bewust de volgorde af en maak je aantekening direct na elk gesprek.
Veelgestelde vragen
Wat is recency bias in het Nederlands?
Recentheidsbias, ook wel het recentheidseffect.
Wat is het verschil met de beschikbaarheidsbias?
Bij beschikbaarheidsbias weegt wat je makkelijk voor de geest kunt halen het zwaarst, om welke reden dan ook. Bij recentheidsbias is die reden specifiek: het gebeurde kort geleden. Recentheid is dus een van de manieren waarop iets beschikbaar wordt.
Hoe voorkom je recency bias bij beoordelingen?
Door gedurende het jaar korte aantekeningen te maken en die terug te lezen, in plaats van bij het gesprek op je geheugen te vertrouwen. En door de periode in kwartalen langs te lopen.