Hulp leren vragen als geven je makkelijker afgaat

De scheve rekening

Zet het eens naast elkaar. Hoe vaak heb je de afgelopen maand iets voor iemand gedaan en hoe vaak heb je zelf iets gevraagd.

Bij mensen die dit herkennen, is de verhouding vaak tien tegen één of scheever. Dat valt niemand op, want geven wordt gewaardeerd en niet vragen valt niet op. Het gevolg is dat je in relaties een positie krijgt waarin jij de gever bent en de ander de ontvanger en dat is een rol die vastloopt.

Vastlopen doet hij op twee manieren. Je raakt op enig moment overvraagd en de ander krijgt nooit de kans om iets terug te doen. Dat tweede wordt vaak vergeten en het is bij vriendschappen het zwaarste, want een verhouding waarin één iemand altijd geeft, blijft ongelijk.

Vier bezwaren en de tegenvraag

"Ze hebben het al druk."

Tegenvraag: hoe druk had jij het toen iemand jou laatst iets vroeg en heb je toen ja gezegd? Bij de meeste mensen is het antwoord dat ze het druk hadden en het toch deden. Dat je het van jezelf wel opbrengt en van de ander niet verwacht, is een rekensom die je van jezelf uitsluit.

"Ik moet het zelf kunnen."

Tegenvraag: vind je van je collega's ook dat ze het zelf moeten kunnen? Vrijwel niemand hanteert die eis voor anderen. Wat er dus staat is dat je voor jezelf strengere regels hebt dan voor de rest en dat is iets anders dan zelfstandig zijn.

"Dan ben ik iemand die niets kan."

Tegenvraag: wat vind je van iemand die jou om hulp vraagt? De meeste mensen vinden dat prettig, want het zegt dat de ander hen vertrouwt. Er is weinig reden om aan te nemen dat het bij jou anders wordt gelezen.

"Ik weet niet precies wat ik nodig heb."

Dit is het enige bezwaar dat hout snijdt. En de oplossing is klein: vraag om meedenken in plaats van om hulp. "Ik kom er niet uit, kun je even meekijken?" Daarmee vraag je twintig minuten en geen project.

Waarom het bij jou zo zwaar weegt

Meestal omdat je positie ergens aan je bruikbaarheid is gekoppeld.

Wie geleerd heeft dat hij meetelt zolang hij nuttig is, gaat vragen ervaren als het opgeven van die positie. Die gedachte blijft onuitgesproken en stuurt wel wat je doet. Zolang die conclusie draait, blijft vragen voelen als iets inleveren.

Er zit ook een vaardigheidskant in. Wie jarenlang niet heeft gevraagd, weet niet meer hoe hij het formuleert. Het is een gewoonte die je hebt afgeleerd en die je kunt terughalen.

Hoe je begint

Vraag iets kleins waarvan je weet dat het geen probleem is. Een lift, een terugbelverzoek, een blik op een tekst. De inhoud doet er weinig toe en het gaat om de handeling.

Vraag concreet en met een tijd erbij. "Kun je vrijdag een half uur meekijken?" is makkelijker te beantwoorden dan "zou je me een keer kunnen helpen".

Laat de aanloop weg. Geen "sorry dat ik het vraag" en geen "als het niet lukt is het ook goed hoor". Die zinnen halen je verzoek onderuit voordat het er ligt.

Doe het drie keer in twee weken. Dat is genoeg om te merken dat er niets gebeurt van wat je vreesde en die ervaring doet meer dan tien keer bedenken dat je het zou moeten kunnen.

Veelgestelde vragen

Waarom vind ik hulp vragen zo moeilijk?

Meestal omdat je positie ergens aan je bruikbaarheid is gekoppeld. Vragen voelt dan als het opgeven van die positie, ook al is dat geen bewuste gedachte.

Vinden mensen het niet vervelend?

Zelden. De meeste mensen vinden het prettig om gevraagd te worden, want het zegt dat de ander hen vertrouwt. Vraag jezelf af wat jij ervan vindt als iemand jou iets vraagt.

Wat als ik niet weet wat ik nodig heb?

Vraag om meedenken in plaats van om hulp. "Ik kom er niet uit, kun je even meekijken?" Daarmee vraag je twintig minuten en geen project.

Hoe formuleer ik het?

Concreet en met een tijd erbij en zonder aanloop. "Kun je vrijdag een half uur meekijken?" is makkelijker te beantwoorden dan een vage vraag.

Waarom is een scheve verhouding een probleem?

Omdat jij op enig moment overvraagd raakt en omdat de ander nooit de kans krijgt iets terug te doen. Bij vriendschappen is dat tweede het zwaarste.

Een verwant patroon zie je bij geven gaat vanzelf.

Lees verder

• Ben jij een pleaser
• Iets vragen zonder je te verontschuldigen
• Misbruik van je behulpzaamheid

Waar sta je nu?

Wil je zien welke patronen bij jou een rol spelen? Bekijk waar je nu staat met Mind Metrics.