De angst die de meeste mensen tegenhoudt
Wie subassertief is, is zelden bang om te weinig te zeggen. Hij is bang om te veel te zeggen.
Dat is een merkwaardige combinatie en hij komt vaak voor. Mensen die jarenlang hebben ingeslikt, hebben een scherp beeld van hoe onaangenaam ze zouden overkomen als ze eenmaal zouden beginnen. Dat beeld is niet gebaseerd op ervaring, want ze hebben het nooit gedaan.
Het gevolg is dat de eerste stap groter lijkt dan hij is. In de praktijk merken de meeste mensen die assertiever worden dat de ander nauwelijks iets registreert van wat voor henzelf als een grote stap voelde.
Vier situaties naast elkaar
Iemand dringt voor in de rij bij de kassa.
Brutaal: "Hé, wij staan hier al twintig minuten, dat kun je toch zien." Assertief: "Wij stonden hier al, wilt u achteraan aansluiten?"
Het verschil: de eerste maakt de ander verwijtbaar, de tweede benoemt de situatie en doet een verzoek.
Een collega neemt jouw idee over in een overleg.
Brutaal: "Dat zei ik net al, luister je eigenlijk wel?" Assertief: "Dat is inderdaad wat ik net voorstelde. Zullen we dat uitwerken?"
Het verschil: de eerste gaat over de ander, de tweede over het idee.
Je krijgt er op vrijdagmiddag een taak bij.
Brutaal: "Dat had je eerder moeten regelen, ik ga mijn weekend hier niet voor opgeven." Assertief: "Dat gaat me deze week niet lukken. Maandag wel, of iemand anders vandaag."
Het verschil: de eerste wijst schuld toe, de tweede geeft een keuze.
Een familielid maakt een opmerking over je werk.
Brutaal: "Jij hebt makkelijk praten met jouw baan." Assertief: "Daar wil ik het liever niet over hebben."
Het verschil: de eerste slaat terug, de tweede sluit een onderwerp.
Wat opvalt aan de rechterkolom: die zinnen zijn niet zachter en ze zijn niet vriendelijker. Ze zijn korter en ze laten de ander heel.
De drie dingen die brutaal maken
Een oordeel over de persoon. "Jij luistert nooit." Zodra je iets zegt over wie iemand is, verlaat je het onderwerp en begin je een tweede gesprek.
Een verwijt over het verleden. "Dat had je eerder moeten regelen." Dat kan waar zijn en het verandert niets aan de situatie van nu.
Geen ruimte laten. Een eis zonder alternatief dwingt de ander in een hoek. Wie een keuze geeft, laat de ander zijn positie houden.
Wie deze drie eruit haalt, kan verrassend direct zijn zonder brutaal over te komen. Dat is ook wat mensen bedoelen wanneer ze zeggen dat iemand "het gewoon kan zeggen".
Waarom je die angst hebt
Meestal omdat je het één keer hebt zien misgaan.
Bij veel mensen is er een herinnering aan iemand die wel voor zichzelf opkwam en daarmee de sfeer verpestte, of aan een keer dat ze zelf uitvielen en zich daarna schaamden. Uit die ene ervaring komt een generalisatie: als ik begin, word ik zoals dat.
Die regel is daarna nooit getoetst en dat is te doen. Zeg deze week één keer iets in de vorm van de rechterkolom en kijk wat er gebeurt. In vrijwel alle gevallen gebeurt er niets bijzonders en dat niets is de informatie die de oude regel ontkracht.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen brutaal en assertief?
Assertief betekent dat je jouw belang op tafel legt en dat van de ander laat staan. Brutaal betekent dat je jouw belang neemt door dat van de ander weg te duwen.
Waaraan merk ik dat ik te ver ga?
Aan drie dingen: je zegt iets over wie de ander is, je maakt een verwijt over het verleden of je laat geen ruimte voor een keuze.
Kom ik bot over als ik korter praat?
Zelden. Vriendelijkheid zit in je toon en je gezicht. Korte zinnen zonder oordeel komen meestal duidelijker en rustiger over dan lange.
Waarom ben ik zo bang om te ver te gaan?
Meestal door één ervaring waarin je zag dat het misging, waaruit een regel is ontstaan. Die regel is zelden getoetst, want je bent er nooit aan begonnen.
Hoe test ik dat?
Zeg deze week één keer iets op de assertieve manier en kijk wat er werkelijk gebeurt. In de meeste gevallen gebeurt er niets bijzonders.
Een verwant patroon zie je bij zich daarna schaamden.
Lees ook hoe hoe ver is te ver in een gesprek zichtbaar wordt.
Zelf oefenen
Vijf dagen, elke ochtend één mail
Een gratis cursus over assertiviteit. Elke dag één ding om uit te proberen, in vijf tot tien minuten. Je leert waar je patroon vandaan komt en wat je er morgen aan kunt doen.
Lees verder
- Subassertief gedrag herkennen bij jezelf
- Jezelf overschreeuwen
- Ik-boodschappen die niet klinken als een cursus
Waar sta je nu?
Wil je zien welke patronen bij jou een rol spelen? Bekijk waar je nu staat met Mind Metrics.