Wanneer gebeurt dit bij jou?
Bij een nieuwe klant praat je harder en sneller dan je thuis doet. In een overleg met de directie zeg je meer dan nodig is en achteraf weet je niet precies waarom. Bij een verjaardag waar je niemand kent, ben je binnen tien minuten degene die het woord voert.
Achteraf ben je uitgeput. Dat is het duidelijkste kenmerk. Wie werkelijk op zijn gemak was, is na afloop niet leeg.
De verwarring zit hem erin dat het van buitenaf goed lijkt te gaan. Mensen zeggen dat je zelfverzekerd overkomt. Dat maakt het lastig om er iets aan te doen, want er is geen zichtbaar probleem.
Vijf signalen
Je praat meer dan de anderen. De stilte voelt ongemakkelijk en daardoor blijf je praten.
Je vult stiltes in. Bij twijfel begin je te praten. Achteraf herinner je je vooral wat je zelf hebt gezegd en nauwelijks wat de ander zei.
Je maakt je punt drie keer. Dezelfde inhoud in andere woorden, tot je een teken van instemming ziet. Dat teken is wat je zoekt en niet het argument.
Je hebt achteraf spijt van iets specifieks. Een grap die te ver ging, een opmerking over iemand die er niet was, een bewering die je niet kunt waarmaken.
Je bent leeg na afloop. Zie hierboven. Dit is de betrouwbaarste van de vijf.
Wat er werkelijk gebeurt
Het is dezelfde spanning als bij subassertief gedrag, met een andere uitgang.
Bij spanning heb je globaal twee bewegingen: kleiner worden of groter worden. Wie kleiner wordt, zwijgt en past zich aan. Wie groter wordt, praat en neemt de ruimte. Van buiten zien die twee er tegengesteld uit en van binnen komen ze uit hetzelfde punt.
Dat verklaart iets wat veel mensen verwart: iemand kan in de ene situatie helemaal dichtklappen en in de andere doorslaan. Dat is niet inconsequent, het zijn twee uitgangen van dezelfde reactie.
Er zit vaak een overtuiging onder over wat er gebeurt als je niets doet. Iets in de trant van: als ik stil ben, tellen ze me niet mee. Zolang die draait, blijf je vullen.
En er werkt meestal een anker. Een bepaald soort ruimte, een bepaald type mens, een bepaalde combinatie van status en onbekendheid en de reactie start voordat je iets hebt besloten.
Wat je eraan kunt doen
Het middel is contra-intuïtief: minder doen in plaats van beter doen.
Zeg één ding en stop daarna. Niet drie keer hetzelfde in andere woorden. De eerste keer is meestal het duidelijkst en de tweede en derde keer halen er iets vanaf.
Laat één stilte vallen per gesprek. Tel tot drie voordat je hem opvult. In de meeste gevallen vult iemand anders hem in en dan blijkt dat de stilte niemand stoorde.
Stel meer vragen dan je van plan was. Dat is de snelste manier om uit de vulmodus te komen, want je kunt niet tegelijk vragen en de ruimte vullen.
En let op wat er daarna gebeurt met je energie. Wie na een gesprek waarin hij minder zei niet leeg is, heeft de belangrijkste meting binnen.
Veelgestelde vragen
Wat betekent jezelf overschreeuwen?
Te hard je best doen om zeker over te komen, meestal op het moment dat je je het minst zeker voelt. Van buiten lijkt het op zelfvertrouwen.
Hoe merk ik het bij mezelf?
Aan vijf dingen, waarvan de betrouwbaarste is dat je na afloop leeg bent. Wie werkelijk op zijn gemak was, is dat niet.
Kan iemand zowel dichtklappen als doorslaan?
Ja en dat is niet inconsequent. Kleiner worden en groter worden zijn twee uitgangen van dezelfde spanning.
Wat doe ik eraan?
Minder in plaats van beter. Zeg één ding en stop, laat één stilte vallen en stel meer vragen dan je van plan was.
Merken anderen dit?
Zelden bewust. Wat mensen wel oppikken is de spanning eronder en dat is de reden dat het niet oplevert wat je ermee zoekt.
Een verwant patroon zie je bij de andere kant van de streep.
Lees ook hoe overcompenseren in een gesprek zichtbaar wordt.
Bij helemaal dichtklappen merk je hoe snel gedrag een vaste gewoonte kan worden.
Zelf oefenen
Vijf dagen, elke ochtend één mail
Een gratis cursus over assertiviteit. Elke dag één ding om uit te proberen, in vijf tot tien minuten. Je leert waar je patroon vandaan komt en wat je er morgen aan kunt doen.
Lees verder
- Subassertief gedrag herkennen bij jezelf
- Ben je brutaal of ben je assertief
- Zelftwijfel op het moment dat je moet beslissen
Waar sta je nu?
Wil je zien welke patronen bij jou een rol spelen? Bekijk waar je nu staat met Mind Metrics.