Wat het woord betekent
Assertief gedrag staat in de meeste boeken tussen twee andere vormen in. Subassertief aan de ene kant, agressief aan de andere.
Subassertief betekent dat je je eigen belang laat vallen zodra dat van de ander in beeld komt. Je weet wel wat je wilt en je legt het weg. Agressief betekent dat je je eigen belang neemt en dat van de ander opzij schuift. Assertief zit ertussenin: je neemt allebei de belangen mee in wat je zegt.
Het woord subassertief klinkt als een diagnose en dat is het niet. Het beschrijft gedrag in een bepaalde situatie. Vrijwel iedereen is subassertief tegenover sommige mensen en niet tegenover andere en dat is precies waarom het de moeite waard is om te bekijken wanneer het bij jou opkomt.
De vier plekken waar je het ziet
Je agenda. Kijk naar je week en vraag je bij elke afspraak af wie hem heeft ingepland. Een agenda die grotendeels door anderen is gevuld, laat zien waar het gedrag speelt.
Je stem. Neem een keer een overleg op waarin jij iets voorstelt, of let er bewust op. Ga je aan het eind van je zinnen omhoog met je stem, ook als het een mededeling is? "Ik lever het maandag aan?" is technisch een mededeling en het klinkt als een voorstel waarover te praten valt.
Je lichaam. Waar zitten je schouders in een gesprek met iemand die je spannend vindt? Neem je je stoel helemaal in of zit je op de voorste helft? Maak je jezelf smaller met je armen? Dit gaat sneller dan je denken en het is daarom de eerlijkste meting die je hebt.
Je hoofd achteraf. Dit is de duidelijkste. Doe je op de fiets naar huis het gesprek over met de zinnen die je toen niet zei? Dat overdoen is het bewijs dat je in het gesprek zelf iets hebt ingehouden. Wie zegt wat hij wil zeggen, herkauwt zelden.
Wie op drie van de vier ja antwoordt, heeft genoeg om mee te werken. Dit zegt iets over een gewoonte en niets over je karakter.
Waarom je het doet
Omdat het iets oplevert en dat is echt.
Meebewegen verlaagt onmiddellijk de spanning in een gesprek. De ander is tevreden, jij kunt door. Elk gedrag heeft een positieve intentie en die van dit gedrag is meestal rust, of ergens bij horen, of geen gedoe veroorzaken. Zolang je je eigen meegeven ziet als een zwakte, ga je ertegen vechten en verlies je. Zodra je ziet wat het je oplevert, kun je iets zoeken dat hetzelfde oplevert zonder de prijs.
Er zit vaak ook een generalisatie onder. Ergens heb je meegemaakt dat je positie innemen gedoe opleverde en die ene ervaring werd een regel over hoe het altijd afloopt. Die regel is daarna nooit getoetst, want je grijpt zo snel in dat je nooit meemaakt hoe het anders was gegaan.
En het gedrag wordt onderhouden door je omgeving. Wie meebeweegt, krijgt daar dank voor. Wie structureel meebeweegt, krijgt er meer werk bij. Beide reacties bevestigen het patroon en dat is de reden dat het vanzelf sterker wordt in plaats van zwakker.
Wat je eraan kunt doen
De oefening: één week meten en niets veranderen.
Dit is de enige oefening in dit cluster waarbij je niets hoeft te doen. Zet een week lang aan het eind van elke dag drie regels in je telefoon.
- Waar wilde ik vandaag iets zeggen en heb ik het niet gezegd?
- Wat verwachtte ik dat er zou gebeuren als ik het wel zei?
- Wat gebeurde er in werkelijkheid?
Na vijf dagen heb je een lijstje. Bij vrijwel iedereen valt daar hetzelfde aan op: het patroon komt op bij twee of drie specifieke mensen en niet bij alle anderen. Dat maakt het probleem meteen kleiner en concreter, want je hoeft geen andere persoon te worden en je hoeft iets te leren voor drie gesprekken.
Laat één signaal weg. Kies er één uit de vier plekken hierboven, bij voorkeur je stem aan het eind van je zin en haal die er een week uit. Eén weglaten werkt beter dan alles tegelijk veranderen.
Begin bij iemand die je niet beoordeelt. De vorm oefenen op een laag risico maakt hem beschikbaar op het moment dat het er wel toe doet.
Reken op weken. Wat binnen een paar dagen verandert is dat je het ziet gebeuren terwijl het gebeurt.
Veelgestelde vragen
Wat betekent subassertief?
Subassertief betekent dat je je eigen belang laat vallen zodra dat van de ander in beeld komt. Je weet wat je wilt en je legt het weg om de sfeer goed te houden.
Is subassertief hetzelfde als verlegen?
Nee. Verlegenheid gaat over ongemak in contact. Subassertief gedrag kan ook voorkomen bij mensen die makkelijk praten en het gaat over wat je met je eigen belang doet.
Ben je altijd subassertief of alleen soms?
Bijna altijd alleen soms. De meeste mensen zijn het tegenover twee of drie personen en tegenover de rest niet. Dat maakt het een kwestie van situaties in plaats van karakter.
Wat is het tegenovergestelde van subassertief?
Agressief gedrag ligt aan de andere kant, waarbij je je eigen belang neemt en dat van de ander opzij schuift. Assertief gedrag ligt ertussenin.
Kun je het afleren?
Ja en het gaat sneller wanneer je eerst een week meet in plaats van meteen verandert. Je hebt de concrete situaties nodig, want in het algemeen oefenen levert weinig op.
Een verwant patroon zie je bij de andere kant van het drieluik.
Lees ook hoe bang om te ver te gaan in een gesprek zichtbaar wordt.
Bij de volgende stap merk je hoe snel gedrag een vaste gewoonte kan worden.
Een verwant patroon zie je bij je stem aan het eind van je zin.
Lees ook hoe krijgt daar dank voor in een gesprek zichtbaar wordt.
Zelf oefenen
Vijf dagen, elke ochtend één mail
Een gratis cursus over assertiviteit. Elke dag één ding om uit te proberen, in vijf tot tien minuten. Je leert waar je patroon vandaan komt en wat je er morgen aan kunt doen.
Lees verder
- Lopen anderen over je heen
- Ben jij een pleaser
- Wat je stem verraadt in een lastig gesprek
Waar sta je nu?
Wil je zien welke patronen bij jou een rol spelen? Bekijk waar je nu staat met Mind Metrics.