Zelftwijfel op het moment dat je moet beslissen

Twijfel is informatie

De meeste adviezen over twijfel gaan over hoe je hem kwijtraakt. Doorpakken, vertrouwen op je gevoel, gewoon beginnen.

Dat werkt wanneer de twijfel nergens over gaat en het is riskant wanneer hij ergens wel over gaat. Iemand die twijfelt omdat hij belangrijke informatie mist, is beter af als hij die informatie ophaalt dan wanneer hij zijn twijfel wegduwt.

De bruikbare eerste stap is dus niet het oplossen van de twijfel. Het is uitzoeken waar hij vandaan komt en dat kost meestal twee minuten.

Vier soorten twijfel

Twijfel over de zaak. Je mist informatie. Je weet niet wat het kost, hoe lang het duurt of wat de gevolgen zijn voor iemand anders.

Herken je dit, dan is de handeling helder: haal de ontbrekende informatie op of stel de beslissing uit tot je hem hebt. Dit is de enige soort waarbij uitstellen de juiste keuze is.

Twijfel over je vaardigheid. Je weet wat er moet gebeuren en je weet niet of jij het kunt.

Hier helpt informatie niet, want die verandert niets aan je ervaring. Wat wel helpt is de vraag hoe klein de eerste stap kan zijn. Vaardigheidstwijfel zakt door doen en niet door denken.

Twijfel over wat je belangrijk vindt. Iets in de beslissing botst met iets waar je aan hecht. Dat merk je aan een gevoel van onbehagen dat niet weggaat wanneer je de feiten op een rij hebt.

Dit is de belangrijkste soort en degene die het vaakst wordt genegeerd. Wie hem wegduwt, neemt een besluit dat maanden blijft knagen.

Twijfel over de reactie van anderen. Je weet wat je wilt, je kunt het en je twijfelt over hoe het valt.

Dit is strikt genomen geen twijfel over de beslissing. Het is de vraag of je de reactie aankunt en dat is een ander onderwerp dan de beslissing zelf.

Hoe je ze uit elkaar houdt

Vier vragen, in deze volgorde.

Wat weet ik niet? Als daar iets concreets uit komt, is het soort 1.

Heb ik dit ooit eerder gedaan? Als het antwoord nee is en het eerste antwoord leverde niets op, is het soort 2.

Wringt er iets, ook als alle feiten kloppen? Dan is het soort 3 en dat verdient tijd.

Aan wie denk ik terwijl ik twijfel? Als er een gezicht opkomt, is het soort 4.

Die laatste vraag is de snelste diagnose van de vier. Bij veel mensen komt er onmiddellijk iemand naar boven en dan blijkt de twijfel over de beslissing eigenlijk een twijfel over één gesprek.

Wat dit met assertiviteit te maken heeft

Soort 4 is waar dit cluster over gaat.

Wie zijn besluit uitstelt omdat hij opziet tegen de reactie, noemt dat vaak twijfel. In werkelijkheid staat het besluit er al en ontbreekt de zin om het uit te spreken. Dat is een ander probleem en het heeft een andere oplossing: één zin voorbereiden en de stilte daarna uitzitten.

Het verschil kennen scheelt tijd. Wie denkt dat hij nog moet nadenken, blijft nadenken. Wie weet dat hij het gesprek uitstelt, kan het gesprek plannen.

Wat je eraan kunt doen

Doe de vier vragen op papier. Twee minuten en het antwoord is bijna altijd één van de vier.

Behandel elk soort met zijn eigen middel: informatie ophalen, een kleine eerste stap zetten, tijd nemen voor wat wringt, of een gesprek plannen.

En let op het patroon over meerdere beslissingen. Bij de meeste mensen keert dezelfde soort steeds terug. Wie merkt dat het bij hem altijd soort 4 is, weet waar zijn werk ligt.

Veelgestelde vragen

Hoe kom ik van mijn twijfel af?

Dat is zelden de goede vraag. Twijfel is informatie en de eerste stap is uitzoeken waarover je twijfelt: de zaak, je vaardigheid, wat je belangrijk vindt of de reactie van anderen.

Wanneer is uitstellen verstandig?

Alleen wanneer je informatie mist. Bij de andere drie soorten levert uitstellen niets op en wordt de beslissing er ook niet beter van.

Wat als er iets wringt terwijl alle feiten kloppen?

Dan botst de beslissing met iets waar je aan hecht. Dat is de soort die het vaakst wordt weggeduwd en die het langst blijft knagen.

Hoe merk ik dat het over iemands reactie gaat?

Vraag jezelf af aan wie je denkt terwijl je twijfelt. Als er een gezicht opkomt, gaat het over één gesprek en niet over de beslissing.

Wat doe ik als het altijd dezelfde soort is?

Dan weet je waar je werk ligt. Bij de meeste mensen keert één soort steeds terug en dat is bruikbaarder dan elke beslissing apart oplossen.

Een verwant patroon zie je bij overcompenseren.

Lees ook hoe weten waar je tijd voor nodig hebt in een gesprek zichtbaar wordt.

Lees verder

• Zelfacceptatie zonder zweverigheid
• Bevestiging nodig hebben
• Weerwoord vinden op het moment zelf

Waar sta je nu?

Wil je zien welke patronen bij jou een rol spelen? Bekijk waar je nu staat met Mind Metrics.