Zelfacceptatie zonder zweverigheid

Waar het woord meestal misgaat

Zelfacceptatie klinkt voor veel mensen als opgeven.

Dat komt door hoe het woord wordt gebruikt. Wie hoort dat hij zichzelf moet accepteren zoals hij is, hoort meestal dat hij moet ophouden met verbeteren. Bij mensen die iets van hun leven willen maken, levert dat weerstand op en terecht.

Er is een nuchtere lezing die wel werkt. Accepteren betekent erkennen wat er is en dat is de stap vóór de vraag of er iets aan moet gebeuren. Zolang je niet toegeeft dat iets zo is, kun je er ook niets mee.

Drie categorieën

Neem drie tot vijf dingen die je van jezelf lastig vindt en verdeel ze.

Categorie 1. Te veranderen. Vaardigheden, gewoontes, kennis. Slecht presenteren is te leren. Chaotisch werken is te ondervangen met een systeem. Nooit nee zeggen is te oefenen.

Hier hoort inspanning bij en het is de categorie waar de meeste mensen te weinig in doen omdat ze denken dat het bij hen hoort.

Categorie 2. Te organiseren. Eigenschappen die blijven en waar je omheen kunt bouwen. Wie 's ochtends slecht functioneert, plant zijn moeilijke gesprekken in de middag. Wie snel afgeleid is, zet zijn telefoon in een andere kamer.

Hier hoort geen verandering bij en wel een aanpassing van je omstandigheden. Dit is de categorie die de meeste rust oplevert, want je hoeft niets aan jezelf te doen om er beter mee te leven.

Categorie 3. Hoort erbij. Je temperament, je tempo, je gevoeligheid, hoeveel mensen je aankunt op een dag. Dat verandert niet wezenlijk en pogingen daartoe kosten veel en leveren weinig op.

Hier hoort erkennen bij en dat is het enige punt waar het woord zelfacceptatie werkelijk op slaat.

De meeste mensen zetten dingen in de verkeerde categorie. Ze proberen te veranderen wat erbij hoort en ze accepteren wat te leren was.

Hoe je bepaalt in welke categorie iets valt

Drie vragen.

Heb je het ooit anders gedaan? Als er situaties zijn waarin je het wel kon, is het gedrag en geen eigenschap. Wie stelt dat hij nooit voor zichzelf opkomt en dat bij zijn vrienden wel doet, kijkt naar categorie 1.

Wat kost het je om het te forceren? Als iets alleen lukt met veel spanning en je bent daarna uitgeput, zit je waarschijnlijk in categorie 3. Introverte mensen kunnen een borrel prima aan en het kost ze meer dan een ander.

Wat gebeurt er als je de omstandigheden verandert? Als het probleem verdwijnt zodra de situatie anders is, hoort het in categorie 2 en niet bij jou.

Wat dit met assertiviteit te maken heeft

Wie in gesprekken steeds tegen zichzelf vecht, heeft minder over voor het gesprek zelf.

Iemand die vindt dat hij eigenlijk sneller zou moeten kunnen schakelen, is in een overleg bezig met die tekortkoming terwijl hij zou moeten luisteren. Wie accepteert dat hij tijd nodig heeft om iets te overwegen, kan dat gewoon zeggen: "Daar wil ik even over nadenken." Dat is een assertieve zin en hij komt voort uit erkennen in plaats van uit vechten.

Wat je eraan kunt doen

Maak de verdeling schriftelijk. Drie kolommen, vijf eigenschappen. Dat kost twintig minuten en het levert bij de meeste mensen minstens één verschuiving op.

Kies daarna één ding uit categorie 1 en ga eraan werken en één ding uit categorie 2 en pas je omstandigheden aan. Categorie 3 vraagt geen actie en dat is precies de bedoeling.

En kom er over drie maanden op terug. Categorieën verschuiven, meestal doordat iets wat in 3 leek te horen bij nader inzien in 1 blijkt te vallen.

Veelgestelde vragen

Wat betekent zelfacceptatie?

Erkennen wat er is voordat je bepaalt wat ermee gebeurt. Het gaat over de stap vóór de vraag of iets moet veranderen.

Betekent accepteren dat ik het opgeef?

Nee. Sommige dingen zijn te veranderen, sommige zijn te organiseren en sommige horen erbij. Alleen bij die laatste categorie stopt het bij erkennen.

Hoe weet ik of iets te veranderen is?

Vraag je af of je het ooit anders hebt gedaan. Als er situaties zijn waarin het wel lukte, gaat het over gedrag en niet over een eigenschap.

Wat is het verschil tussen accepteren en organiseren?

Bij organiseren pas je je omstandigheden aan zodat een eigenschap minder in de weg zit. Bij accepteren laat je hem staan zonder iets te veranderen.

Wat heeft dit met assertiviteit te maken?

Wie tegen zichzelf vecht in een gesprek, heeft minder over voor het gesprek zelf. Wie erkent dat hij bedenktijd nodig heeft, kan dat gewoon vragen.

Een verwant patroon zie je bij streng blijven op wat je doet.

Lees ook hoe weten waar je tijd voor nodig hebt in een gesprek zichtbaar wordt.

Lees verder

• Zelfkritiek: streng zijn zonder streng te worden
• Waar je zelfbeeld vandaan komt
• Zelftwijfel op het moment dat je moet beslissen

Waar sta je nu?

Wil je zien welke patronen bij jou een rol spelen? Bekijk waar je nu staat met Mind Metrics.