Gevoelens opkroppen en waar ze naartoe gaan

Waarom inslikken op dat moment verstandig lijkt

Er is bijna altijd een goede reden.

Het was druk. Er zaten anderen bij. Je wist niet precies wat je vond. Het leek een kleinigheid. Het was niet het juiste moment. Elk van die redenen klopt op zichzelf.

Wat er in de rekensom ontbreekt is de prijs. Op het moment zelf lijkt inslikken gratis, want er gebeurt niets. De rekening komt later en op een plek waar je hem niet meer koppelt aan wat er gebeurde.

Vier uitgangen

Je lichaam. Kaken, schouders, nek, maag. Bij mensen die dit patroon herkennen, zit er vaak een vaste plek. Dat maakt het bruikbaar als signaal: wie weet waar het bij hem gaat zitten, weet dat er iets is voordat hij het kan benoemen.

Je slaap. Wakker liggen met een gesprek dat je overdoet, of om vier uur wakker worden met een gedachte die overdag niet aan bod kwam. Dit is voor veel mensen de duidelijkste.

Een uitbarsting over iets kleins. Je slikt vijf keer iets in en bij de zesde keer past je reactie niet bij de aanleiding. Dat maakt van jou degene die overdreef en daarmee ben je het onderwerp kwijt.

Indirect gedrag. Sarcasme, traagheid, vergeten, korter antwoorden dan normaal. De boodschap komt aan en er is niets gezegd waarop iemand kan reageren en dat is voor een relatie duurder dan een open conflict.

Wat de vier gemeen hebben: het gevoel komt eruit op een moment en op een manier die jij niet hebt gekozen.

Waarom je het doet

Meestal omdat je ergens hebt geleerd dat het uiten van iets ongemakkelijks gedoe oplevert.

Dat leer je zelden expliciet. Je maakt mee dat de sfeer omslaat wanneer iemand iets zegt, of dat een opmerking je duur kwam te staan. Uit die ervaring komt een regel over hoe het altijd loopt en die regel is daarna niet meer getoetst.

Er zit ook een praktische kant in. Iets zeggen op het moment zelf vraagt dat je weet wat je vindt en dat weet je vaak pas een uur later. Dat gaat over tempo en zegt weinig over je karakter.

En er is een echte opbrengst: het blijft rustig. Zolang je je eigen inslikken ziet als slapte, ga je ertegen vechten. Zodra je ziet wat het je oplevert, kun je iets zoeken dat hetzelfde oplevert zonder de omweg.

Wat je in plaats daarvan doet

Zeg iets kleins op het moment zelf. Het hoeft niet compleet te zijn. "Hier moet ik even over nadenken." "Dit voelt anders dan ik verwachtte." Zulke zinnen houden de deur open zonder dat je al weet wat je vindt.

Kom er later op terug wanneer het toch is blijven zitten. Een gesprek is te heropenen. "Ik heb gisteren niets gezegd over die opmerking en ik wil er alsnog iets over kwijt." Dat werkt vaak beter dan een reactie ter plekke, want je hebt kunnen bedenken wat je bedoelt.

Gebruik je lichaam als signaal. Wie weet dat het bij hem in zijn kaken gaat zitten, heeft een melding die eerder komt dan zijn gedachten. Merk je die spanning, ga dan na wat er die dag is langsgekomen.

Zeg het bij keer twee. Keer één mag je laten gaan. Bij keer twee heb je nog geen geschiedenis en past het nog in één korte zin.

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er als je gevoelens opkropt?

Ze verdwijnen niet en zoeken een andere uitgang: je lichaam, je slaap, een uitbarsting over iets kleins of indirect gedrag zoals sarcasme en traagheid.

Waarom zeg ik het niet op het moment zelf?

Meestal omdat je pas een uur later weet wat je vindt en omdat je ergens hebt geleerd dat iets zeggen gedoe oplevert. Dat eerste is een kwestie van tempo.

Moet ik alles uitspreken?

Nee. Eén korte zin die de deur openhoudt is genoeg, bijvoorbeeld dat je er even over moet nadenken. Compleet zijn hoeft niet.

Kan ik er later nog op terugkomen?

Ja en dat werkt vaak beter. Zeg dat je gisteren niets zei en dat je er alsnog iets over kwijt wilt. Je hebt dan kunnen bedenken wat je bedoelt.

Hoe merk ik dat er iets zit?

Aan een vaste plek in je lichaam en aan je slaap. Wie weet waar het bij hem gaat zitten, heeft een signaal dat eerder komt dan zijn gedachten.

Een verwant patroon zie je bij het komt er ergens anders uit.

Lees ook hoe waar het naartoe gaat in een gesprek zichtbaar wordt.

Bij het wel zeggen merk je hoe snel gedrag een vaste gewoonte kan worden.

Een verwant patroon zie je bij meebewegen dat automatisch is geworden.

Lees verder

• Waarom je pas ontploft bij de zesde keer
• Verborgen agressie
• Zeggen dat iets je raakt

Waar sta je nu?

Wil je zien welke patronen bij jou een rol spelen? Bekijk waar je nu staat met Mind Metrics.