Verborgen agressie: boos zijn zonder het te zeggen

Zes vormen

Sarcasme met een lachje. "Ja hoor, dat komt vast goed." De woorden zijn instemmend en de toon niet en wie er iets van zegt, krijgt te horen dat het een grapje was.

Traagheid. Het gebeurt wel en het duurt precies lang genoeg om vervelend te zijn. Er valt niets op aan te merken, want het is gedaan.

Vergeten. Steeds dezelfde dingen en nooit de dingen die die persoon zelf belangrijk vindt.

Overdreven meegaan. "Nee prima hoor, doen we het zo." Uitgesproken op een manier die duidelijk maakt dat het niet prima is.

Terugtrekken. Korter antwoorden, minder aanwezig zijn, de deur net iets harder dichtdoen. Er is niets gezegd en iedereen weet het.

Doorvertellen. Het bezwaar gaat naar iedereen behalve naar de persoon over wie het gaat.

Wat deze zes gemeen hebben: de boodschap komt aan en er is niets gezegd waarop iemand kan reageren. Dat is precies waarom het zo werkt en waarom het zo vastloopt.

Wat eronder zit

Meestal een irritatie die ergens is blijven staan.

Iemand heeft een keer iets gevraagd of gezegd en het kwam er niet uit. De keer daarna ook niet. Bij de vierde keer is er een lading die te groot is geworden om nog in een gewoon gesprek te passen en dan zoekt hij een andere uitgang.

Er zit vaak een overtuiging onder dat boosheid niet mag. Wie is opgegroeid in een omgeving waar openlijke onenigheid als bedreigend gold, heeft geleerd om te zorgen dat het er niet uitkomt. De irritatie verdwijnt daarmee niet, hij verandert van vorm.

En er zit een reële afweging in. Openlijk iets zeggen kan gevolgen hebben: op je werk, in je gezin, in een vriendschap. Verborgen agressie is een manier om je punt te maken zonder het risico te lopen dat erbij hoort. Dat is een echte opbrengst en het is de reden dat het gedrag zichzelf in stand houdt.

Waarom het duurder is dan ruzie

Bij een open conflict is er iets gezegd en dus iets te repareren. Bij verborgen agressie is er niets gezegd en dus ook niets om op terug te komen.

De ander merkt dat er iets is en hij weet niet wat. Dat maakt hem voorzichtig en die voorzichtigheid voelt als afstand. Zo verdwijnt er iets uit de relatie zonder dat er ooit een gesprek is geweest waarin iemand had kunnen zeggen wat er speelde.

Er komt nog iets bij. Wie dit lang volhoudt, wordt op een gegeven moment ingehaald door de opbouw. Dan komt er alsnog een uitbarsting en die past niet bij de aanleiding.

Als je het bij jezelf herkent

Zoek de eerste keer terug. Niet de laatste. Bij vrijwel iedereen is er een moment aan te wijzen waarop je iets had willen zeggen en het niet zei en dat moment is meestal kleiner en concreter dan je denkt.

Zeg het alsnog en zeg erbij dat het al langer speelt. "Ik merk dat ik chagrijnig doe over kleine dingen en dat komt doordat ik het nog steeds vervelend vind hoe dat overleg vorige maand ging." Die zin is ongemakkelijk om uit te spreken en hij haalt de lading eruit.

En begin daarna bij keer twee in plaats van bij keer zes.

Als je het bij een ander herkent

Ga niet in op de vorm. Wie zegt "doe niet zo sarcastisch", krijgt te horen dat het een grapje was en staat daarna met lege handen.

Vraag in plaats daarvan naar de inhoud. "Ik heb het idee dat er iets zit. Klopt dat?" Dat is een open vraag zonder verwijt en hij geeft de ander een uitgang die hij zelf niet kon maken.

Krijg je nee terug, laat het dan. Wie doorduwt, maakt er een tweede conflict bij.

Veelgestelde vragen

Wat is verborgen agressie?

Boosheid die er via een omweg uit komt, bijvoorbeeld als sarcasme, traagheid, vergeten of overdreven meegaan. De boodschap komt aan en er is niets gezegd waarop iemand kan reageren.

Is passief agressief hetzelfde?

Het wordt vaak door elkaar gebruikt. Beide beschrijven boosheid die indirect wordt geuit. Het woord passief agressief wordt ook als scheldwoord gebruikt en dat helpt zelden.

Waarom zeg ik het niet gewoon?

Meestal omdat er ergens is geleerd dat openlijke onenigheid bedreigend is en omdat het iets kan kosten om het wel te zeggen. Dat is een echte afweging.

Waarom is dit erger dan ruzie?

Bij ruzie is er iets gezegd en dus iets te repareren. Hier merkt de ander dat er iets is zonder te weten wat en dat maakt hem voorzichtig.

Hoe spreek ik iemand hierop aan?

Ga niet in op de vorm, want daar krijg je te horen dat het een grapje was. Vraag naar de inhoud: "Ik heb het idee dat er iets zit, klopt dat?"

Een verwant patroon zie je bij Subassertief gedrag herkennen bij jezelf.

Lees ook hoe irritatie die er via een omweg uit komt in een gesprek zichtbaar wordt.

Bij de irritatie verandert van vorm merk je hoe snel gedrag een vaste gewoonte kan worden.

Een verwant patroon zie je bij een tweede conflict.

Lees verder

• Waarom je pas ontploft bij de zesde keer
• Gevoelens opkroppen
• Terugkerende conflicten

Waar sta je nu?

Wil je zien welke patronen bij jou een rol spelen? Bekijk waar je nu staat met Mind Metrics.