Het gaat vaak samen met goed presteren
Dit gevoel zit zelden bij mensen die weinig voor elkaar krijgen.
Het zit bij de teamleider die zijn doelen haalt en denkt dat het geluk was. Bij de zelfstandige die een goed jaar draait en zich zorgen maakt over het volgende. Bij iemand die net promotie kreeg en binnen een week bezig is met wat hij nog niet kan.
Dat is de verwarrende kant. Van buiten gaat het prima en van binnen komt het nooit af. Wie dat aan iemand vertelt, krijgt te horen dat hij zich niet zo moet aanstellen en dat helpt niet omdat de buitenkant klopt.
De lat die meebeweegt
Zet het naast elkaar en het mechanisme wordt zichtbaar.
Je zegt: als ik dit project afrond, ben ik tevreden. Je rondt het af. Op datzelfde moment denk je dat het eigenlijk niet zo ingewikkeld was en dat de echte test het volgende project is. De lat is meegeschoven op het moment dat je hem raakte.
Dat gebeurt zo snel dat je het zelden meemaakt als een verplaatsing. Het voelt als een nieuwe, realistische inschatting. En omdat de lat altijd net boven je staat, kom je nooit op het punt waar je tevreden zou zijn.
Er zit een tweede beweging in. Wat je wel haalt, boek je weg als omstandigheden: het was een makkelijk project, het team was goed, het viel mee. Wat je niet haalt, boek je op jezelf. Zo groeit het bewijs voor het gevoel terwijl je resultaten toenemen.
Waar het vandaan komt
Meestal uit een omgeving waarin waardering aan prestatie hing en waarin de aandacht verschoof zodra je iets had bereikt.
Dat hoeft niet hard te zijn geweest. Een ouder die na een acht vroeg waarom het geen negen was. Een sport waarin je pas meetelde vanaf een bepaald niveau. Een omgeving waarin het volgende doel er al lag voordat het vorige was gevierd.
Daaruit ontstaat een conclusie over voorwaardelijkheid: ik tel mee zolang ik lever. Die conclusie laat zich niet wegdenken en wel toetsen en dat is waar dit artikel over gaat.
Wat dit met assertiviteit te maken heeft
Wie vindt dat hij nog niet genoeg heeft laten zien, vraagt minder.
Hij vraagt geen opslag, want hij moet zich eerst bewijzen. Hij zegt geen nee, want hij heeft nog iets goed te maken. Hij spreekt zich niet uit in een overleg, want hij is er nog niet zeker genoeg van dat hij recht van spreken heeft.
Dat is de directe verbinding met dit cluster. De lat die meebeweegt, houdt je in een positie waarin je vindt dat je nog niet mag.
Drie manieren om de lat vast te zetten
Schrijf hem van tevoren op. Bepaal voor je begint wat af is en waar je tevreden mee zou zijn. Concreet en op papier. Wat op papier staat, kan achteraf niet ongemerkt verschuiven.
Boek je resultaten op dezelfde manier als je fouten. Wie zijn fouten op zichzelf boekt en zijn successen op de omstandigheden, houdt een scheve boekhouding. Kies één regel en pas hem op allebei toe.
Vier het moment van aankomen, ook kort. Dit klinkt als een cliché en het is een praktische ingreep: markeer het punt waarop iets af is voordat je naar het volgende kijkt. Wie dat overslaat, mist de enige plek waarin het gevoel van genoeg kan ontstaan.
Veelgestelde vragen
Waarom voel ik me niet goed genoeg terwijl het goed gaat?
Omdat je lat meebeweegt met wat je bereikt. Op het moment dat je hem raakt, schuift hij mee omhoog en dat voelt als een realistische inschatting in plaats van als een verplaatsing.
Waarom tellen mijn successen niet mee?
Omdat je ze wegboekt als omstandigheden en je fouten op jezelf boekt. Dat is een scheve boekhouding en die is te corrigeren door één regel op allebei toe te passen.
Wat is de eerste stap?
Schrijf van tevoren op wat af is en waar je tevreden mee zou zijn. Wat op papier staat, kan achteraf niet ongemerkt verschuiven.
Wat heeft dit met assertiviteit te maken?
Wie vindt dat hij zich nog moet bewijzen, vraagt minder en zegt minder nee. De lat die meebeweegt, houdt je in een positie waarin je vindt dat je nog niet mag.
Wanneer is dit meer dan een gewoonte?
Wanneer het je slaap, je gezondheid of je functioneren aantast en het al lang aanhoudt. Dan hoort het bij een huisarts of een psycholoog en niet bij een training.
Een verwant patroon zie je bij een conclusie die je ooit hebt getrokken.
Lees ook hoe naast wie je jezelf legt in een gesprek zichtbaar wordt.
Bij bevestiging blijven zoeken merk je hoe snel gedrag een vaste gewoonte kan worden.
Een verwant patroon zie je bij het oordeel dat erop volgt.
Zelf oefenen
Vijf dagen, elke ochtend één mail
Een gratis cursus over assertiviteit. Elke dag één ding om uit te proberen, in vijf tot tien minuten. Je leert waar je patroon vandaan komt en wat je er morgen aan kunt doen.
Lees verder
- Jezelf vergelijken met anderen
- Bevestiging nodig hebben
- Waar je zelfbeeld vandaan komt
Waar sta je nu?
Wil je zien welke patronen bij jou een rol spelen? Bekijk waar je nu staat met Mind Metrics.