Waar het woord tekortschiet
Het woord energiezuiger suggereert dat iemand iets doet wat hij expres doet. Dat is zelden zo.
De meeste mensen die anderen leegtrekken, hebben geen idee. Ze vertellen graag, ze hebben veel aan hun hoofd, ze zoeken bevestiging en ze merken niet dat het gesprek eenrichtingsverkeer is geworden. Wie hen als type wegzet, sluit de deur op de vraag wat er in de omgang tussen jullie tweeën gebeurt.
Tegelijk klopt de ervaring. Er zijn mensen na wie je je consequent leger voelt en dat is echt genoeg om iets aan te doen. Het punt van dit artikel is dat je die twee dingen uit elkaar houdt: wat de ander doet en wat jij eraan bijdraagt.
Meten in plaats van vermoeden
Vermoedens over wie je energie kost, zijn onbetrouwbaar. Ze worden gekleurd door de laatste keer en door hoe je dag verder ging.
Doe daarom twee weken lang dit. Noteer na elk gesprek dat langer duurde dan tien minuten twee dingen: met wie en een cijfer van min vijf tot plus vijf voor hoe je je erna voelde vergeleken met ervoor.
Na twee weken staan er meestal twee dingen in dat lijstje die je niet had verwacht. Ten eerste komt er vaak iemand naar boven die je niet had aangewezen. Ten tweede blijkt het bij dezelfde persoon per situatie te verschillen: koffie op kantoor is min één en dezelfde persoon aan de telefoon is min vier. Dat is bruikbare informatie, want situaties kun je aanpassen.
Wat jij eraan bijdraagt
Dit deel is ongemakkelijk en het is het enige stuk waar je iets aan kunt doen.
Je geeft geen einde aan. Een gesprek zonder afgesproken einde loopt door tot de ander klaar is. Wie vooraf zegt hoeveel tijd hij heeft, hoeft daar achteraf niet uit te ontsnappen.
Je vraagt door uit gewoonte. Bij iemand die veel vertelt, is doorvragen brandstof. Belangstelling tonen is prettig en het verlengt het gesprek elke keer dat je het doet.
Je neemt het probleem over. Wie meedenkt, krijgt er een taak bij. Bij sommige mensen is dat de kern van het patroon: zij vertellen en jij loopt weg met huiswerk.
Je bent bereikbaar op momenten waarop je dat niet wilt. Dat is de makkelijkste om te veranderen en de moeilijkste om vol te houden.
Het doseerschema
Denk in drie knoppen in plaats van in wel of geen contact.
Tijd. Spreek vooraf een einde af en zeg het hardop. "Ik heb tot half twee." Dat is geen onvriendelijke zin en hij verandert de hele vorm van het gesprek.
Plek. Een gesprek in een kantine loopt anders af dan een gesprek in een gesloten kamer. Wie staat, praat korter dan wie zit.
Kanaal. Bij iemand die aan de telefoon eindeloos doorgaat, is een appje een normale keuze. Dat is geen ontwijking en het is een andere dosering.
Wie deze drie een maand toepast op de twee mensen die het duidelijkst uit de meting kwamen, merkt meestal dat de cijfers verschuiven zonder dat er iets uitgesproken hoeft te worden.
Wanneer je het wel benoemt
Soms is doseren onvoldoende, bijvoorbeeld bij een collega met wie je dagelijks werkt.
Benoem het dan als iets over jou en niet als een oordeel over hem. "Ik merk dat ik na onze gesprekken vaak niet meer aan mijn eigen werk toekom. Ik wil ze graag korter houden." Er zit geen verwijt in en het is een compleet verzoek.
Verwacht geen omslag na één keer. Wat vaker gebeurt is dat het contact geleidelijk een andere vorm krijgt en dat is precies wat je wilde.
Veelgestelde vragen
Wat is een energiezuiger?
Iemand na wie je je structureel leger voelt dan ervoor. Dat is meetbaar door na afloop van gesprekken een cijfer te noteren en dat werkt beter dan afgaan op je vermoeden.
Doen die mensen dat expres?
Zelden. De meesten hebben geen idee dat het gesprek eenrichtingsverkeer is geworden. Dat maakt de ervaring niet minder waar en het verandert wel wat je eraan kunt doen.
Moet ik het contact verbreken?
Meestal niet en vaak kan het ook niet, bijvoorbeeld bij familie of een collega. Doseren op tijd, plek en kanaal levert in de praktijk meer op.
Wat draag ik er zelf aan bij?
Meestal vier dingen: geen einde aangeven, doorvragen uit gewoonte, het probleem overnemen en bereikbaar zijn op momenten waarop je dat niet wilt.
Hoe zeg ik er iets van zonder ruzie?
Maak het een uitspraak over jezelf. "Ik merk dat ik na onze gesprekken niet aan mijn eigen werk toekom en ik wil ze graag korter houden."
Een verwant patroon zie je bij lopen anderen over je heen.
Lees ook hoe grens aangeven boze reactie in een gesprek zichtbaar wordt.
Bij krijgt er een taak bij merk je hoe snel gedrag een vaste gewoonte kan worden.
Een verwant patroon zie je bij mensen die veel ruimte nemen.
Zelf oefenen
Vijf dagen, elke ochtend één mail
Een gratis cursus over assertiviteit. Elke dag één ding om uit te proberen, in vijf tot tien minuten. Je leert waar je patroon vandaan komt en wat je er morgen aan kunt doen.
Lees verder
- Misbruik van je behulpzaamheid
- Je grens houden als de ander boos wordt
- Ben jij een pleaser
Waar sta je nu?
Wil je zien welke patronen bij jou een rol spelen? Bekijk waar je nu staat met Mind Metrics.