Kinesthetisch is het representatiesysteem in NLP dat staat voor alles wat je via het lichaam ervaart: lichamelijke sensaties, emoties, temperatuur, druk, beweging en hoe je je algeheel in je vel voelt. Het is het voelen-kanaal, en in de VAKOG-indeling staat de K voor kinesthetisch.
Voor mensen met een sterk kinesthetisch systeem is dit kanaal de primaire ingang voor het verwerken van informatie en het opslaan van ervaringen. Ze voelen letterlijk of iets klopt. Een beslissing zit goed als het lichaam er ja op zegt, en andersom.
Wat valt onder kinesthetisch?
Het kinesthetische systeem is breder dan de meeste mensen verwachten. Je kunt het onderverdelen in drie categorieën.
Externe kinesthetische sensaties zijn alles wat je lichaam van buitenaf waarneemt: de textuur van een oppervlak, de druk van een handdruk, warmte en kou, pijn en comfort. Dit zijn directe lichamelijke indrukken van de buitenwereld.
Interne kinesthetische sensaties zijn de lichamelijke gewaarwordingen van binnenuit: hartkloppingen, een knoop in de maag, spanning in de schouders, een gevoel van lichtheid of zwaarte. Dit zijn de lichamelijke uitingen van emotie en beleving.
Proprioceptie en beweging gaat over hoe je je lichaam in de ruimte waarneemt: balans, coördinatie, de sensatie van bewegen. Mensen die veel in hun lichaam werken, als danser, sporter of ambachtsman, zijn vaak sterk in dit deel van het kinesthetische systeem.
Emoties vallen in NLP ook onder het kinesthetische systeem. Angst, enthousiasme, kalmte, opwinding: ze zijn primair lichamelijke toestanden met een cognitieve interpretatie erbovenop.
Hoe je kinesthetisch taalgebruik herkent
Mensen die primair kinesthetisch verwerken, spreken vanuit hun lijf. Ze zeggen dingen als “ik voel dat dit de goede richting is”, “dat raakt me”, “ik heb er grip op”, “dat zit me niet lekker” of “ik kom niet van mijn plek”.
Dat zijn geen metaforen in de literaire zin. Voor een kinesthetisch ingesteld persoon zijn dat beschrijvingen van een echte interne toestand. Als hij zegt dat iets hem raakt, beschrijft hij iets wat hij lichamelijk ervaart.
Als je met iemand praat die sterk kinesthetisch is en jij blijft praten in beelden of abstracte begrippen, loopt het gesprek al snel vast. Niks aan de hand met de inhoud, maar de taal trekt niet. Je kunt je voorstellen hoe dat werkt: als iemand jou iets uitlegt in een taal die niet de jouwe is, kost het meer moeite om het op te pikken.
Kinesthetisch werken in NLP-oefeningen
Veel NLP-technieken zijn expliciet kinesthetisch. Ankeren, waarbij je een lichamelijke toestand koppelt aan een aanraking of beweging, werkt volledig via dit systeem. Staat-management, het bewust reguleren van je eigen lichamelijke toestand, is eveneens kinesthetisch van aard.
In submodaliteitenwerk vraag je naar de kwaliteit van een gevoel: waar zit het precies in het lichaam, hoe groot is het, heeft het een richting of een textuur? Door die eigenschappen bewust te veranderen, verander je de beleving. Dat is indrukwekkend als je het voor het eerst meemaakt, hoor. Maar het is gewoon een eigenschap van hoe het zenuwstelsel werkt.
Mensen die hun kinesthetische systeem sterk ontwikkeld hebben, reageren doorgaans snel en krachtig op dit soort oefeningen. Mensen die dit systeem minder gewend zijn aan te spreken, moeten er soms even in groeien.
In de NLP Practitioner train je alle representatiesystemen, inclusief het kinesthetische, via directe oefeningen in echte gesprekssituaties. In de NLP Master Practitioner verdiep je dit verder, onder andere via meer geavanceerde staat-management technieken.
Veelgestelde vragen
Is kinesthetisch hetzelfde als emotioneel?
Deels. Emoties zijn kinesthetische toestanden, maar het kinesthetische systeem omvat meer dan alleen emoties. Lichamelijke sensaties die niets met emotie te maken hebben, zoals de druk van een stoel of de temperatuur van een ruimte, zijn ook kinesthetisch. Het systeem is breder dan alleen de gevoelswereld in emotionele zin.
Kan iemand te kinesthetisch zijn?
Dat hangt af van de context. Iemand die primair kinesthetisch is en weinig toegang heeft tot zijn visuele of auditieve systeem, kan moeite hebben met taken die ruimtelijk denken of taalvaardigheid vereisen. In NLP gaat het minder om het ene systeem boven het andere te stellen, en meer om flexibiliteit: kunnen wisselen naar het systeem dat op dat moment het meest nuttig is.
Hoe weet ik of ik primair kinesthetisch ben?
Kijk naar je taalgebruik in situaties waar je iets wil uitleggen of beschrijven. Gebruik je veel gevoel-predicaten? Merk je dat beslissingen voor jou sterk worden bepaald door een gevoel van juistheid of onjuistheid, eerder dan door een beeld of een redenering? Dan is de kans groot dat je kinesthetisch dominant bent.
Dit begrip echt leren gebruiken?
In de NLP Practitioner maak je kennis met de begrippen uit NLP en leer je ze in de praktijk toepassen.
Bekijk de NLP Practitioner